Show simple item record

dc.contributor.advisorErkan, Semra
dc.contributor.authorSop, Aylin
dc.date.accessioned2016-12-27T11:06:46Z
dc.date.available2016-12-27T11:06:46Z
dc.date.issued2016
dc.date.submitted2016-11-21
dc.identifier.citationSop, A. (2016). Ebeveyn Tutumları, Davranış Problemleri ve Okula Hazır Bulunuşluk Arasındaki İlişkinin Öz Düzenlemenin Aracılık Etkisi ile İncelenmesi. Yayınlanmamış Doktora Tezi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.tr_TR
dc.identifier.urihttp://hdl.handle.net/11655/2919
dc.description.abstractThe purpose of this study is to examine direct and indirect relationships between children’s self-regulation skills, school readiness and parenting styles, behavioral problems observed in children. Within the scope of research, mediatory effect of children’s self-regulation skills was examined in terms of relationship between parenting styles and school readiness and between behavioral problems among children and their school readiness. In accordance with the purpose of research, data was obtained from 140, 66-72-month-old children attending preschools affiliated to the Ministry of Education in Central district of Burdur province and from their parents in 2015-2016 academic year. Parents Attitude Scale (PAS) developed by Karabulut Demir and Şendil (2008) was used for determination of parents’ parenting styles; Preschool Behavior Problems Questionnaire (PBQ) developed by Behar (1974) and adapted into Turkish by Kanlıkılıçer (2005) was used for determination of children’s behavioral problems. Besides, Preschool Self-Regulation Assessment (PSRA) developed by Smith-Donald, Raver, Hayes and Richardson (2007) and adopted into Turkish by Fındık Tanrıbuyurdu and Güler Yıldız (2014) was used in determining children’s self-regulation skills; Metropolitan School Readiness Test - Sixth Version (MRT6) developed by Nurss and McGauvran (1995) adopted into Turkish by Erkan and Kırca (2010) was used to determine children’s schol readiness. Demographic information belonging to children and parents were obtained by Family Information Form developed by the researchers. In the research, using multiple regression analysis and hierarchical regression analysis, it was tested whether parenting styles affected behavioral problems observed among children and their school readiness. Children’s self-regulation skills were examined, and significance of indirect effect in mediatory model was tested using Sobel test. As a result of analyses, model’s power of effect was not found significant in mediatory model for parenting styles. However, partial mediatory effect was found between children’s self-regulation skills, behavioral problems and their school readiness. Moreover, when direct and indirect effects between variables were examined, attention/impulse control skills among children’s self-regulation skills showed partial mediatory effect between children’s school readiness and their being anxious/tearful. Research results shows that children’s anxious/tearful behavior negatively affects their attention/impulse control skills, and on the other hand, children’s attention/impulse control skills positively affect their school readiness. Research findings have been discussed within the scope of school readiness model, and suggestions are made for researchers and practitioners in line with these results.tr_TR
dc.description.tableofcontentsETİK BEYANNAMESİ vii TEŞEKKÜR viii İÇİNDEKİLER ix TABLOLAR DİZİNİ xii ŞEKİLLER DİZİNİ xiii SİMGELER VE KISALTMALAR DİZİNİ xiv 1. GİRİŞ...... ............................................................................................................1 1.1. Problem Durumu 1 1.2. Araştırmanın Amacı ve Önemi 5 1.3. Problem Cümlesi 7 1.3.1. Alt Problemler 7 1.4. Sayıltılar 8 1.5. Sınırlılıklar 8 1.6. Tanımlar 9 1.7. Araştırmanın Kuramsal Temeli 10 1.7.1. Okula Hazır Bulunuşluk 10 1.7.1.1. Okula Hazır Bulunuşluğu Etkileyen Temel Faktörler 14 1.7.1.1.1. Fiziksel Faktörler 14 1.7.1.1.2. Zihinsel Faktörler 16 1.7.1.1.3. Sosyal ve Duygusal Faktörler 17 1.7.1.1.4. Çevresel Faktörler 19 1.7.2. Ebeveynlik ve Okula Hazır Bulunuşluk 19 1.7.2.1. Ebeveynlerin Çocuk Yetiştirme Tutumları 21 1.7.2.1.1.Demokratik (Ilımlı-Otoriter) Çocuk Yetiştirme Tutumu 23 1.7.2.1.2. Otoriter Çocuk Yetiştirme Tutumu 24 1.7.2.1.3. İzin Verici Çocuk Yetiştirme Tutumu 25 1.7.2.1.4. Aşırı Koruyucu Çocuk Yetiştirme Tutumu 26 1.7.3. Çocuklarda Görülen Davranış Problemleri ve Okula Hazır Bulunuşluk 30 1.7.3.1. Dışa Yönelim Davranış Problemleri 35 1.7.3.2. İçe Yönelim Davranış Problemleri 40 1.7.4. Çocukların Öz Düzenleme Becerileri ve Okula Hazır Bulunuşluk 43 1.7.4.1. Öz Düzenleme Becerilerinin Boyutları 49 1.7.4.1.1. Dikkati (Bilişsel) Düzenleme 49 1.7.4.1.2. Duygu Düzenleme 52 1.7.4.1.3. Davranış Düzenleme 56 2. İLGİLİ ARAŞTIRMALAR 59 2.1. Yurt Dışında Yapılan İlgili Araştırmalar 59 2.1.1. Ebeveynlerin Çocuk Yetiştirme Tutumları ve Çocukların Okula Hazır Bulunuşlukları İle İlgili Araştırmalar 59 2.1.2. Ebeveynlerin Çocuk Yetiştirme Tutumları ve Çocukların Öz Düzenleme Becerileri İle İlgili Araştırmalar 61 2.1.3. Ebeveynlerin Çocuk Yetiştirme Tutumları, Çocukların Öz Düzenleme Becerileri ve Okula Hazır Bulunuşlukları İle İlgili Araştırmalar 65 2.1.4. Çocuklarda Görülen Davranış Problemleri ve Öz Düzenleme Becerileri İle İlgili Araştırmalar 66 2.1.5. Çocuklarda Görülen Davranış Problemleri, Öz Düzenleme Becerileri ve Okula Hazır Bulunuşlukları İle İlgili Araştırmalar 72 2.1.6. Çocukların Öz Düzenleme Becerileri ve Okula Hazır Bulunuşlukları İle İlgili Araştırmalar 75 2.2. Yurt İçinde Yapılan İlgili Araştırmalar 83 2.3. İlgili Araştırmalar Özet 87 3. YÖNTEM 88 3.1. Araştırmanın Modeli 88 3.2. Araştırmanın Çalışma Grubu 88 3.2.1. Araştırmanın Çalışma Grubunun Belirlenme Süreci 88 3.2.2. Katılımcılara İlişkin Demografik Bilgiler 89 3.2.2.1. Araştırmaya Katılan Çocukların Cinsiyete Göre Dağılımları 89 3.2.2.2. Araştırmaya Katılan Ebeveynlerin Yaşı, Öğrenim Durumu, Sahip Oldukları Çocuk Sayısı ve Medeni Durumlarına Göre Dağılımları 90 3.3. Veri Toplama Araçları 91 3.3.1. Aile Bilgi Formu 91 3.3.2. Ebeveyn Tutum Ölçeği (ETÖ) 91 3.3.3. Okul Öncesi Davranış Sorunları Tarama Ölçeği (OÖDSTÖ) 93 3.3.4. Okul Öncesi Öz Düzenleme Ölçeği (OÖDÖ) 94 3.3.5. Metropolitan Okula Hazırlık Bulunuşluk Testi Altıncı Versiyonu (MRT6) 96 3.3.6. Ölçeklerin Betimsel Analizlerine İlişkin Bulgular 98 3.4. Veri Toplama Araçlarının Uygulanışı 101 3.5. Verilerin İşlenmesi ve Çözümlenmesi 102 4. BULGULAR VE TARTIŞMA 107 4.1. Çocukların Okula Hazır Bulunuşlukları, Ebeveyn Tutumları, Davranış Problemleri ve Öz Düzenlemeleri Arasındaki İlişkilere İlişkin Bulgular 107 4.1.1. Birinci Alt Probleme İlişkin Bulgular ve Tartışma 108 4.1.2. İkinci Alt Probleme İlişkin Bulgular ve Tartışma 110 4.1.3. Üçüncü ve Dördüncü Alt Probleme İlişkin Bulgular ve Tartışma 114 4.2. Çocukların Okula Hazır Bulunuşlukları, Ebeveyn Tutumları, Davranış Problemleri Alt Boyutları ve Öz Düzenlemeleri Alt Boyutları Arasındaki İlişkilere İlişkin Bulgular 119 4.2.1. Beşinci Alt Probleme İlişkin Bulgular ve Tartışma 120 4.2.2. Altıncı Alt Probleme İlişkin Bulgular ve Tartışma 121 4.2.3. Yedinci ve Sekizinci Alt Probleme İlişkin Bulgular ve Tartışma 125 5.SONUÇ VE ÖNERİLER 133 5.1. Sonuçlar 133 5.2. Öneriler 135 5.2.1. Araştırmaya Yönelik Öneriler 135 5.2.2. Uygulamaya Yönelik Öneriler 137 KAYNAKÇA 139 EKLER DİZİNİ 155 ÖZGEÇMİŞ... .......................................................................................................171tr_TR
dc.language.isoturtr_TR
dc.publisherEğitim Bilimleri Enstitüsütr_TR
dc.rightsinfo:eu-repo/semantics/closedAccesstr_TR
dc.subjectOkul öncesi dönemtr_TR
dc.subjectebeveyn tutumlarıtr_TR
dc.subjectdavranış problemleritr_TR
dc.subjectöz düzenleme becerileritr_TR
dc.subjectokula hazır bulunuşluktr_TR
dc.titleEbeveyn Tutumları, Davranış Problemleri ve Okula Hazır Bulunuşluk Arasındaki İlişkinin Öz Düzenlemenin Aracılık Etkisi İle İncelenmesitr_TR
dc.typedoctoralThesistr_TR
dc.description.ozetAraştırmanın amacı, ebeveyn tutumları, çocuklarda görülen davranış problemleri, çocukların öz düzenleme becerileri ve okul hazır bulunuşlukları arasındaki doğrudan ve dolaylı ilişkileri incelemektedir. Araştırma kapsamında, çocukların öz düzenleme becerilerinin; ebeveyn tutumları ile okula hazır bulunuşluk arasındaki ve çocuklarda görülen davranış problemleri ile okula hazır bulunuşlukları arasındaki aracı etkisi araştırılmıştır. Araştırmanın verileri, 2015-2016 eğitim-öğretim yılında Burdur İli, Merkez ilçesinde MEB’e bağlı bağımsız anaokullarına devam eden 66-72 aylık 140 çocuk, bu çocukların ebeveynleri ve okul öncesi kurumlarda çalışan 8 öğretmenden elde edilmiştir. Ebeveynlerin çocuk yetiştirme tutumlarının belirlenmesinde; Karabulut Demir ve Şendil (2008) tarafından geliştirilen Ebeveyn Tutum Ölçeği (ETÖ), çocukların davranış problemlerinin belirlenmesinde Behar (1974) tarafından geliştirilen Türkçe’ye uyarlama çalışması Kanlıkılıçer (2005) tarafından yapılan Okul Öncesi Davranış Sorunları Tarama Ölçeği (OÖDSTÖ) kullanılmıştır. Ayrıca çocukların öz düzenleme becerilerinin belirlenmesinde; Smith-Donald, Raver, Hayes ve Richardson (2007) tarafından geliştirilen Türkçe’ye uyarlama çalışması Fındık Tanrıbuyurdu ve Güler Yıldız (2014) tarafından yapılan Okul Öncesi Öz Düzenleme Ölçeği (OÖDÖ) kullanılmıştır. Çocukların okula hazır bulunuşluklarının belirlenmesinde ise Nurss ve McGauvran (1995) tarafından geliştirilen ve Türkçe’ye uyarlama çalışması Erkan ve Kırca (2010) tarafından yapılan Metropolitan Okula Hazır Bulunuşluk Testi-Altıncı Versiyon kullanılmıştır. Çocukların ve ebeveynlerin özelliklerine ilişkin bilgiler, araştırmacı tarafından hazırlanan Aile Bilgi Formu ile elde edilmiştir. Araştırmada ebeveyn tutumlarının, çocuklarda görülen davranış problemlerinin, çocukların okula hazır bulunuşluklarını etkileyip etkilemediği çoklu regresyon analizi ve hiyerarşik regresyon analizi ile test edilmiştir. Çocukların öz düzenleme becerilerinin aracılık etkisi incelenmiş ve Sobel testi kullanılarak aracılık modelindeki dolaylı etkisinin anlamlılığı sınanmıştır. Analizler sonucunda ebeveyn tutumlarının aracılık modelinde okula hazır bulunuşluğu etkileme gücü anlamlı bulunmamıştır. Fakat çocukların öz düzenleme becerilerinin, davranış problemleri ile çocukların okula hazır bulunuşlukları arasında kısmı aracı etkisi bulunmuştur. Ayrıca değişkenler arasındaki doğrudan ve dolaylı etkiler alt boyutlar bazında incelendiğinde, çocukların öz düzenleme becerilerinden dikkat/dürtü kontrol becerilerinin, çocukların endişeli/ağlamaklı olma davranışı ile okula hazır bulunuşlukları arasında kısmı aracı etki göstermiştir. Araştırma sonuçları çocukların endişeli/ağlamaklı olma davranışının dikkat/dürtü kontrol becerilerini negatif yönlü etkilediği, çocukların dikkat/dürtü kontrol becerilerinin de çocukların okula hazır bulunuşluklarını pozitif yönlü etkilediğini göstermektedir. Araştırma bulguları, okula hazır bulunuşluk modeli kapsamında tartışılmış ve sonuçlar doğrultusunda araştırmacılara ve uygulamacılara yönelik önerilerde bulunulmuştur.tr_TR
dc.contributor.departmentİlköğretimtr_TR
dc.contributor.authorIDTR37817tr_TR


Files in this item

This item appears in the following Collection(s)

Show simple item record