Show simple item record

dc.contributor.advisorUçak, Nazan Özenç
dc.contributor.authorDalkıran, Ömer
dc.date.accessioned2018-02-07T06:20:15Z
dc.date.available2018-02-07T06:20:15Z
dc.date.issued2018
dc.date.submitted2018-01-09
dc.identifier.citationDalkıran, Ö. (2018). Ağ kuşağının bilgi davranışları: Üniversite öğrencileri üzerine bir inceleme. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Hacettepe Üniversitesi, Ankara.tr_TR
dc.identifier.urihttp://hdl.handle.net/11655/4262
dc.description.abstractInformation systems and services have to be developed considering the information behaviours (information needs, information seeking, use and sharing behaviour) of users. The information behaviour of the net generation is different due to they born in the digital environment and have varied characteristic from the previous generation. For this reason, it is very important to recognize the net generation's characteristics and to act accordingly that. The purpose of this descriptive research is to determine the information behaviours of the members of the net generation in Hacettepe University and their expectations from the information services. In this context, the questionnaire based on the literature was also included in the questions based on the Technology Acceptance Models. As a result, data were collected from 381 students aged 18-30 by questionnaire. The analysis of quantitative and qualitative data obtained was based on IBM Statistics 23 and MS Excel software. The data were analysed by descriptive statistics and content analysis technique. The findings are thought to be useful in planning and presenting information services for the net generation. A significant portion of the network generation (68,5%) uses the Internet first for all kinds of information needs. Internet identifies with information retrieval for the generation. 32,8% of that is close to Internet addiction. The library, makes a great deal of evocation of information/resource to the network generation. Approximately one-third of those do not pay attention to copyrights. The library is seen as a costly but reliable source of information rather than the Internet. Basic expectations from the library are information, resources, easy access and physical space possibilities. Quick and easy access to library resources with perceived ease of use, perceived usefulness, trust, information fast and easy access, computer self-efficacy, facilitating conditions, computer anxiety, perceived enjoyment, entertainment, image, price value, addiction, habit, also revealed that networking was effective on information behaviours. In the context of these findings, "Information behaviours of the net generation (information needs, information seeking behaviour, information use and sharing characteristics) are shaped by the influence of the Internet". The hypotheses of the thesis have been confirmed that "The net generation is influenced by the ease of use, benefit, cost, and confidence in using the Internet as a basic and priority access tool" and "The net generation's anticipation of information services is determined by the influence of the Internet". At the end of the study, various recommendations based on findings were presented. In addition, a proposal of information behaviour's model was established.tr_TR
dc.description.tableofcontentsKABUL VE ONAY ........................................................................................................... i BİLDİRİM ........................................................................................................................ ii YAYIMLAMA VE FİKRİ MÜLKİYET HAKLARI BEYANI ...................................... iii ETİK BEYAN .................................................................................................................. iv TEŞEKKÜR ...................................................................................................................... v ÖZET................................................................................................................................ vi ABSTRACT .................................................................................................................... vii İÇİNDEKİLER .............................................................................................................. viii KISALTMALAR ............................................................................................................ xii TABLOLAR .................................................................................................................. xiv ŞEKİLLER ..................................................................................................................... xvi 1. BÖLÜM: GİRİŞ ............................................................................................................ 1 1.1. KONUNUN ÖNEMİ .............................................................................................. 1 1.2. ARAŞTIRMANIN AMACI VE ARAŞTIRMA SORULARI ............................... 3 1.3. ARAŞTIRMANIN HİPOTEZLERİ ....................................................................... 4 1.4. ARAŞTIRMANIN KAPSAMI .............................................................................. 5 1.5. ARAŞTIRMANIN YÖNTEMİ .............................................................................. 5 1.5.1. Yöntem ............................................................................................................ 5 1.5.2. Evren ve Örneklem .......................................................................................... 6 1.5.3. Verilerin Toplanması ....................................................................................... 8 1.5.4. Verilerin Analizi .............................................................................................. 9 1.6. ARAŞTIRMANIN DÜZENİ ............................................................................... 11 1.7. KAYNAKLAR ..................................................................................................... 11 2. BÖLÜM: BİLGİ DAVRANIŞLARI........................................................................... 13 2.1. BİLGİ DAVRANIŞI KAVRAMI ........................................................................ 13 2.2. BİLGİ DAVRANIŞININ GELİŞİMİ ................................................................... 19 2.3. BİLGİ DAVRANIŞLARINI ETKİLEYEN FAKTÖRLER ................................ 24 2.3.1. Yaşın Bilgi Davranışlarına Etkisi .................................................................. 28 2.3.2. Teknolojinin Bilgi Davranışlarına Etkisi ....................................................... 32 3. BÖLÜM: AĞ KUŞAĞININ BİLGİ DAVRANIŞLARI............................................. 37 3.1. KUŞAK KAVRAMI ............................................................................................ 37 3.2. KUŞAKLARIN GRUPLANDIRILMASI ........................................................... 38 3.3. AĞ KUŞAĞI ........................................................................................................ 40 3.3.1. Ağ Kuşağının Özellikleri ............................................................................... 41 3.3.2. Ağ Kuşağının Özelliklerini Etkileyen Faktörler ............................................ 47 3.4. AĞ KUŞAĞININ BİLGİ DAVRANIŞLARI ...................................................... 49 3.5. TÜRKİYE’DE AĞ KUŞAĞI ............................................................................... 58 4. BÖLÜM: TEKNOLOJİ KABUL MODELİ VE ARAŞTIRMA İLE İLİŞKİSİ ......... 64 4.1. TEKNOLOJİ KABUL MODELİ ......................................................................... 64 4.2. TEKNOLOJİ KABUL MODELİNİN ARAŞTIRMA AÇISINDAN ÖNEMİ .... 70 4.3. ANKET SORULARININ HAZIRLANMASI ..................................................... 74 5. BÖLÜM: BULGULAR VE DEĞERLENDİRME ..................................................... 78 5.1. GİRİŞ .................................................................................................................... 78 5.2. AĞ KUŞAĞININ GENEL ÖZELLİKLERİ ........................................................ 78 5.2.1. Demografik Özellikleri .................................................................................. 79 5.2.2. Internet ve Sosyal Medya Kullanım Özellikleri ............................................ 80 5.3. AĞ KUŞAĞININ BİLGİ DAVRANIŞI ÖZELLİKLERİ .................................... 83 5.3.1. Ağ Kuşağının Internet Algıları ve Internet’in Bilgi Davranışları İçindeki Yeri .......................................................................................................................... 83 5.3.2. Ağ Kuşağının Bilgi Davranışlarını Etkileyen Nedenler ................................ 84 5.3.3. Ağ Kuşağının Bilgi Arama Stratejileri .......................................................... 87 5.3.4. Ağ Kuşağının Bilgiyi Değerlendirme Özellikleri .......................................... 90 5.3.5. Ağ Kuşağının Bilgi Kullanım ve Paylaşım Özellikleri ................................. 92 5.4. AĞ KUŞAĞININ KÜTÜPHANE ALGILARI VE BİLGİ HİZMETLERİNDEN BEKLENTİLERİ ......................................................................................................... 96 5.5. AĞ KUŞAĞININ GENEL ÖZELLİKLERİNE GÖRE BİLGİ DAVRANIŞLARINDAKİ FARKLILAŞMA ............................................................. 97 5.6. INTERNET’TEN BİLGİ ARAMA İLE TKM MADDELERİ ARASINDAKİ İLİŞKİ ....................................................................................................................... 101 5.6.1. Internet’ten Bilgi Arama ile Algılanan Kullanım Kolaylığı, Algılanan Fayda ve Bilgiye Hızlı ve Kolay Erişim İsteği Arasındaki İlişki ..................................... 101 5.6.2. Internet’ten Bilgi Arama ile Fiyat Değeri Arasındaki İlişki ........................ 103 5.6.3. Internet’ten Bilgi Arama ile Bilgisayar Öz-yeterliliği Arasındaki İlişki ..... 103 5.6.4. Internet’ten Bilgi Arama ile Kolaylaştırıcı Şartlar Arasındaki İlişki........... 104 5.6.5. Internet’ten Bilgi Arama ile Bilgisayar Kaygısı, Algılanan Zevk ve İmaj Arasındaki İlişki..................................................................................................... 105 5.6.6. Internet’ten Bilgi Arama ile Bağımlılık ve Alışkanlık Algısı Arasındaki İlişki ....................................................................................................................... 107 5.6.7. Internet’ten Bilgi Arama ile Kütüphane Kullanım Maliyeti Algısı ve Kütüphane Kaynaklarına Hızlı ve Kolay Erişim İsteği Arasındaki İlişki ............. 108 5.6.8. Genel Değerlendirme ................................................................................... 109 5.7. NİTEL BULGULARIN ANALİZİ .................................................................... 111 5.7.1. Giriş ............................................................................................................. 111 5.7.2. Ağ Kuşağının Internet Algıları .................................................................... 112 5.7.3. Ağ Kuşağının Kütüphane Algıları ............................................................... 116 5.7.4. Ağ Kuşağının Kütüphaneden Beklentileri ................................................... 121 6. BÖLÜM: DEĞERLENDİRME VE SONUÇ ........................................................... 127 7. BÖLÜM: ÖNERİLER .............................................................................................. 135 7.1. ÖNERİLER ........................................................................................................ 135 7.2. BİLGİ DAVRANIŞI MODEL ÖNERİSİ .......................................................... 140 7.3. GELECEKTE YAPILMASI GEREKEN ÇALIŞMALAR ............................... 143 KAYNAKÇA ................................................................................................................ 146 EK 1: Anket Soruları ..................................................................................................... 164 EK 2: Ağ Kuşağının Genel Özellikleri ile Bilgi Davranışları Arasındaki İlişkiye Yönelik Tablolar ......................................................................................................................... 168 EK 3: Etik Kurul İzni .................................................................................................... 171 EK 4: Orijinallik Raporu ............................................................................................... 172tr_TR
dc.language.isoturtr_TR
dc.publisherSosyal Bilimler Enstitüsütr_TR
dc.rightsinfo:eu-repo/semantics/openAccesstr_TR
dc.subjectbilgi davranışıtr_TR
dc.subjectbilgi arama davranışı
dc.subjectağ kuşağı
dc.subjectdijital yerliler
dc.subjectteknoloji kabul modeli
dc.titleAğ Kuşağının Bilgi Davranışları: Üniversite Öğrencileri Üzerine Bir İncelemetr_TR
dc.typeinfo:eu-repo/semantics/doctoralThesistr_TR
dc.description.ozetBilgi sistemleri ve hizmetler kullanıcıların bilgi davranışları (bilgi gereksinimi, bilgi arama, kullanma ve paylaşma davranışı) dikkate alınarak geliştirilmelidir. Dijital teknoloji çağında doğan ve önceki kuşaklara göre farklı özellikler gösteren ağ kuşağının bilgi davranışları da farklıdır. Bu nedenle ağ kuşağı özelliklerinin tanınması ve buna göre hareket edilmesi büyük önem taşımaktadır. Bu betimleyici araştırmanın amacı Hacettepe Üniversitesi’ndeki ağ kuşağı mensubu öğrencilerin bilgi davranışlarını ve bilgi hizmetlerinden beklentilerini tespit etmektir. Bu kapsamdaki literatüre dayalı oluşturulan ankette Teknoloji Kabul Modeli maddelerine dayandırılan sorulara da yer verilmiştir. Anket, 18-30 yaş arası 381 öğrenciye uygulanmıştır. Elde edilen nicel ve nitel verilerin analizinde IBM Statistics 23 ve MS Excel yazılımlarından yararlanılmıştır. Veriler tanımlayıcı istatistikler ve içerik analizi tekniğiyle analiz edilmiştir. Elde edilen bulguların ağ kuşağına yönelik bilgi hizmetlerinin planlaması ve sunumunda yararlı olacağı düşünülmektedir. Ağ kuşağının önemli bir kısmı (%68,5) her tür bilgi ihtiyacında önce Internet’i kullanmaktadır. Ağ kuşağı için Internet bilgiye erişimle özdeşleşmiş durumdadır. %32,8’lik kesim Internet bağımlılığına yakın düzeydedir. Kütüphane, ağ kuşağına büyük oranda bilgi/kaynak çağrışımı yapmaktadır. Yaklaşık üçte birlik kesim telif haklarına dikkat etmemektedir. Bilgi edinmede kütüphane, Internet’e göre maliyetli ama güvenilir bir kaynak olarak görülmektedir. Kütüphaneden temel beklentiler bilgi, kaynak, kolay erişim ile fiziksel mekân olanaklarıdır. Algılanan kullanım kolaylığı, algılanan fayda, güven, bilgiye hızlı ve kolay erişim isteği, bilgisayar öz-yeterliği, kolaylaştırıcı şartlar, bilgisayar kaygısı, algılanan zevk, eğlence, imaj, fiyat değeri, bağımlılık, alışkanlık, kütüphane kullanım maliyeti ile kütüphane kaynaklarına hızlı ve kolay erişim isteğinin de ağ kuşağının bilgi davranışları üzerinde etkili olduğu ortaya çıkmıştır. Bu bulgular doğrultusunda, “Ağ kuşağının bilgi davranışları (bilgi gereksinimi, bilgi arama davranışları, bilgi kullanım ve paylaşım özellikleri) Internet’in etkisiyle şekillenmektedir”, “Ağ kuşağının Internet’i temel ve öncelikli erişim aracı olarak kullanımında kullanım kolaylığı, yarar, bedel, ve güven algılarının etkisi vardır” ve “Ağ kuşağının bilgi hizmetlerinden beklentileri Internet’in etkisiyle şekillenmektedir” biçimindeki hipotezlerimiz doğrulanmıştır. Çalışmanın sonunda bulgulara dayalı çeşitli öneriler sunulmuştur. Ayrıca bilgi davranışı model önerisi oluşturulmuştur.tr_TR
dc.contributor.departmentBilgi ve Belge Yönetimitr_TR
dc.contributor.authorID22145tr_TR


Files in this item

Thumbnail

This item appears in the following Collection(s)

Show simple item record